«گیسوم» نامزد ایران برای بهترین روستای جهانی گردشگری

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- کوثر اشرافی: استان گیلان بر فراز نقشه رنگارنگ ایران، همانند نگینی بر رکاب انگشتری است که رنگین‌کمانی از نعمت‌های خدادادی چون کوه، جنگل، دریا و دشت را در دل خود جای داده است.

از هر گوشه این دیار که قدم برمیداری، چشم‌اندازی بی‌نظیر و متفاوت پیش رویت گشوده می‌شود. از شمال تا جنوب خزر، تکه‌های سرسبزی را می‌بینی که در قالب روستاهای کوچک و بزرگ در کنار یکدیگر، گیلان عزیز را دربرگرفته‌اند؛ به حدی که مرز مشخصی میان طبیعت و زیستگاه آدمی نمی‌توان یافت.

اگر گذارمان از رشت به سمت غرب گیلان بیفتد، پس از طی حدود یک ساعت و نیم رانندگی در جاده‌ای پرپیچ و خم اما چشم‌نواز، به روستایی می‌رسیم به نام «گیسوم». روستایی که این روزها نامش بر سر زبان‌ها افتاده است؛ نه فقط در گیلان یا ایران، بلکه در محافل بین‌المللی.

اما رمز موفقیت گیسوم در عرصه بین‌المللی چه بود؟

سازمان جهانی گردشگری ملل متحد (UNWTO) برای معرفی «بهترین روستاهای گردشگری جهان» مجموعه‌ای از شاخص‌ها و معیارهای مشخص تعریف کرده است؛ شاخص‌هایی که نه تنها ابزار ارزیابی روستاها در سطح جهانی هستند، بلکه در واقع چارچوبی برای توسعه پایدار مقاصد گردشگری محسوب می‌شوند.

از مهم‌ترین این شاخص‌ها می‌توان به وجود نظام مدیریتی پایدار و حکمرانی منسجم در مقصد، حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی، مشارکت واقعی جامعه محلی در تصمیم‌گیری‌ها، توسعه اقتصاد محلی از طریق گردشگری، استفاده از نوآوری و فناوری در مدیریت خدمات گردشگری، حفاظت از محیط زیست، توجه به برابری جنسیتی و توانمندسازی گروه‌های محلی و در نهایت مدیریت ظرفیت‌پذیری گردشگران اشاره کرد.

گیسوم (Gisoum)، این روستای هزاررنگ تالش، توانسته است با تکیه بر همان ظرفیت‌های منحصربه‌فرد خود، در تمامی این شاخص‌ها نمره قبولی بگیرد. آنچه گیسوم را از بسیاری از مناطق مشابه متمایز می‌کند، نه فقط طبیعت بکر و چشم‌نوازش، بلکه نگاه هوشمندانه به مقوله «پایداری» است.

گیسوم؛ زیست‌بومی با ۵۰ گونه پرنده نادر و اسب اصیل کاسپین

در کنار شاخص‌های اقتصادی، معیارهای زیست‌ محیطی نیز سهم بسزایی در موفقیت جهانی گیسوم داشته است. این منطقه به عنوان نوار سبز کریدور مهاجرتی پرندگان غرب دریای خزر، زیستگاه حدود ۵۰ گونه پرنده است. گونه‌ای دارکوب در این روستا زندگی می‌کند که در هیچ‌کجای دنیا یافت نمی‌شود. گیلان‌شاه، گیلار (اردک بومی)، قرقاول تالشی و ابیا از جمله پرندگانی هستند که این منطقه را به بهشتی برای پرنده‌نگران تبدیل کرده‌اند.

علاوه بر پرندگان، گیسوم زیست‌بوم گونه‌ای از اسب اصیل ایرانی به نام «اسب کاسپین خزر» است. اسبی که پشتوانه‌ای به قدمت سرزمین ایران دارد و در باورهای محلی، از کشتی نوح پیامبر پا به زمین گذاشته است.

مجتمع ساحلی گیسوم؛ الگویی برای گردشگری ایمن و پایدار

طرح سالم‌سازی ساحل گیسوم که از سال ۱۳۷۲ آغاز شده، امروز به یکی از بهترین طرح‌های سالم‌سازی دریا در کشور تبدیل شده است. وجود ۱۲ ناجی غریق آقا و خانم، ۳۵ دستگاه ویلای مجزا، ویلاهای سوییسی، اقامتگاه‌های بومگردی، شهربازی، زمین‌های ورزشی و پکیج‌های تفریحی رایگان برای گردشگران، همه و همه دست به دست هم داده‌اند تا گیسوم به مقصدی امن، پایدار و جذاب برای گردشگران داخلی و بین‌المللی تبدیل شود.

آنچه در این میان حائز اهمیت است، رویکرد متوازن به توسعه گردشگری است؛ رویکردی که در آن نه فقط افزایش تعداد گردشگران، بلکه «کیفیت تجربه گردشگری» و «پایداری مقصد» در اولویت قرار دارد. گیسوم امروز با تکیه بر همین نگاه راهبردی، آماده میزبانی از جهان است.

نقش رسانه‌ها در معرفی گیسوم؛ دیپلماسی روایت و استراتژی اثرگذار

«سپیده آشفته‌پور لیلاکوهی» مدیر امور فرهنگی و روابط‌عمومی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح نقش مؤثر رسانه در خصوص لزوم اطلاع‌رسانی و معرفی گیسوم، اظهار کرد: نقش رسانه در بازتاب دستاوردها و ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری گیلان بسیار مهم و این همراهی، سرمایه‌ای ارزشمند محسوب می‌شود.

وی گفت: پهنه پرگهر خطه گیلان، روستای گیسوم به عنوان یکی از منحصر به فردترین کانون‌های زیست‌محیطی و فرهنگی ایران، در کانون توجه تور رسانه‌ها قرار گرفت. این رویداد، فراتر از یک معرفی ساده؛ تجلی راهبرد کلان دیپلماسی روایت و استراتژی اثرگذار رسانه‌ها در تحقق جایگاه جهانی گیسوم به عنوان مدعی عنوان بهترین روستای جهانی گردشگری در سال ۲۰۲۶ بود.

مدیر امور فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی گیلان تصریح کرد: گیسوم نه تنها نماد چیره‌دستی طبیعت، بلکه بستری برای تقویت دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای ایران در سطح بین‌المللی است. در این رهگذر، نقشه راهی نوین برای برجسته‌سازی گیسوم در عرصه‌های جهانی ترسیم گردیده؛ مسیری که در آن، رسانه‌ها به مثابه پیشگامان روایت، سفیران فرهنگی و معماران تصویر جهانی گیسوم عمل می‌کنند.

آشفته‌پور لیلاکوهی افزود: انتخاب گیسوم به عنوان «بهترین روستای جهانی گردشگری» دستاوردی فراتر از یک افتخار منطقه‌ای است؛ این انتخاب، رویکردی استراتژیک در راستای تحکیم جایگاه ایران در گردشگری پایدار جهانی و نمایش توانمندی‌های بومی در هم‌ترازی با استانداردهای بین‌المللی است. این امر با اتکا به قدرت نرم دیپلماسی عمومی و راهبرد هوشمندانه روایتگری رسانه‌ای، طنین‌انداز امید در دستیابی به اهداف کلان فرهنگی و اقتصادی کشور خواهد شد.

زنجیره ارزش اقتصادی؛ اشتغالزایی فراتر از جمعیت روستا

«سیما یعقوبی» کارشناس حوزه گردشگری نیز در گفتگو با خبرنگار مهر در ادامه به بیان جزئیات دقیق‌تری از ظرفیت‌های گیسوم پرداخت و با اشاره به وجود طبیعت جنگل هیرکانی در این منطقه گفت: گردشگری ساحلی، تونل جنگلی که به ساحل و دریا ختم می‌شود، وجود آب‌بندان‌ها و خوراک محلی متنوع و پرورش ماهی به عنوان غذای اصلی مردم این منطقه، از جمله مواردی است که نظر هر گردشگری را جلب می‌کند.

یعقوبی ضمن تأکید بر زنجیره ارزش اقتصادی در گیسوم تصریح کرد: گیسوم با وجود اینکه تنها ۸۰ خانوار و بالغ بر ۲۳۳ نفر جمعیت دارد، اما امروز آمار اشتغال‌زایی در قالب ۲۰۰ غرفه مختلف خوراک، پوشاک، صنایع دستی و … در این روستا به حدود ۱۰۰۰ نفر می‌رسد.

وی افزود: وجود ۳۰ تا ۴۰ خانه مسافر و اقامتگاه بومگردی، همچنین مجتمع ساحلی با نیرویی بالغ بر ۳۰۰ نفر و امکاناتی همچون اسب‌سواری، پاراسل، قایق‌سواری و پاراگلایدر، زمینه‌ساز اشتغال‌زایی فراوان و مهاجرت معکوس به این روستا شده است.

این کارشناس حوزه گردشگری به تعدادی از نقاط قوت زیست‌محیطی روستا اشاره و عنوان کرد: نهال‌کاری، حفظ جنگل، وجود سیستم تفکیک فاضلاب، حفاظت از گونه‌های با ارزش گیاهی و جانوری، جلوگیری از قطع چوب و فعالیت شکارچیان غیرمجاز از جمله این موارد محسوب می‌شود. وجود برابری جنسیتی در راستای اشتغال‌زایی مردان و زنان در قالب کارگاه‌های صنایع دستی و گلیم‌بافی نیز از دیگر مزیت‌های مهم این منطقه است.

۵۰ گونه پرنده و اسب کاسپین؛ گنجینه‌ای از تنوع زیستی

«فردین نظیری» فعال محیط زیست، با اشاره به اهمیت شاخص‌های زیست‌محیطی گیسوم گفت: گونه‌هایی از پرندگان از نوار جنوبی آفریقا برای جوجه‌ریزی به این منطقه کوچ می‌کنند. گیسوم به عنوان نوار سبز رنگ کریدور مهاجرتی پرندگان غرب دریای خزر و گلوگاه مهمی برای زیست پرندگان شکاری است که قابل شمارش هستند.

وی بر لزوم معرفی گونه‌های متنوع پرندگان تأکید کرد و گفت: این مسئله خود به عنوان یک اصل مهم سبب جذب بیشتر گردشگران خواهد شد. به عنوان مثال، گونه‌ای دارکوب در این روستا زیست می‌کند که در هیچ‌کجای دنیا یافت نمی‌شود. گیلان‌شاه از جمله پرندگانی است که از سواحل اینجا تغذیه می‌کنند و گیلار، نوعی اردک بومی این منطقه، به عنوان خوراک محبوب مردم سرو می‌شود.

نظیری، گیسوم را زیستگاه مهم قرقاول تالشی دانست و عنوان کرد: آبیا (نوعی پرنده) نیز در این منطقه حفاظت شده است و ممنوعیت شکار برای افزایش این گونه‌ها، نشان دهنده آگاهی بالای مردم این روستا است.

یکی دیگر از گنجینه‌های ارزشمند گیسوم، زیست‌بوم گونه‌ای از اسب اصیل ایرانی به نام «اسب کاسپین خزر» است. این اسب که در سواحل منطقه برای سوارکاری یافت می‌شود، بهترین نوع اسب برای حمل بار و انسان در مناطق کوهستانی و کوچ عشایر بوده است. اگر حیوانی که امروز با نام اسبچه خزر می‌شناسیم فاقد پشتوانه تاریخی بود، سایر ویژگی‌هایش نمی‌توانست آن را به این اندازه با ارزش و پرطرفدار جلوه دهد. کاسپین پشتوانه‌ای به قدمت ایران عزیز دارد؛ نه تنها اوج آبادانی ایران در هزاره اول قبل از میلاد که تنها در لابه‌لای تاریخ گمشده ایران، استخوان‌هایش کمکم پیدا می‌شود، بلکه در باورها، از کشتی نوح پیامبر پا به زمین گذاشته است.

مجتمع ساحلی گیسوم؛ مقصدی برای گردشگری ایمن و پایدار

«علی محرمی» مدیر طرح سالم‌سازی ساحل گیسوم، در تشریح ظرفیت‌های این بخش گفت: ساحل گیسوم یکی از بهترین طرح‌های سالم‌سازی دریا را در کل استان و کشور به خود اختصاص می‌دهد. این طرح از سال ۱۳۷۲ آغاز شده است و بین ۶۰ تا ۱۰۰ نفر به صورت متغیر با بهره‌مندی از مزایای حقوق و بیمه در حال فعالیت هستند که این مسئله سبب اشتغال غیرمستقیم بیش از ۱۰۰۰ خانوار در این منطقه شده است.

وی تصریح کرد: کسبه، غرفه‌داران، مغازه‌دارها و قایق‌سواران در کنار یکدیگر، خدمات متنوعی را به گردشگران ارائه می‌دهند. وجود ۳۵ دستگاه ویلای مجزا در این مجتمع ساحلی، ویلاهای سوییسی، اقامتگاه‌های بومگردی، شهربازی، آلاچیق، چمن مصنوعی، زمین فوتبال و والیبال و موتور چهارچرخ، همه و همه برای اقامت و رفاه گردشگران مهیا شده است.

مدیر طرح سالم‌سازی ساحل گیسوم خاطرنشان کرد: این ساحل دارای ۱۲ ناجی غریق آقایان و بانوان است. همچنین پکیج‌های تفریحی برای گردشگرانی که بیش از یک روز در این مجتمع اقامت دارند، به صورت رایگان در نظر گرفته شده است. تمام این ظرفیت‌ها در کنار هم، گیسوم را به مقصدی بی‌نظیر برای گردشگری داخلی و بین‌المللی تبدیل کرده است؛ مقصدی که اکنون با تکیه بر ثبت جهانی خود، آماده طنین‌اندازی نام ایران در عرصه گردشگری پایدار جهان است.

گیسوم در مسیر ثبت جهانی «روستای برتر گردشگری»

برنامه جهانی «روستاهای برتر گردشگری» به‌عنوان یکی از ابتکارات شاخص سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) شکل گرفته است؛ این برنامه با هدف تقویت پیوند میان توسعه محلی، حفاظت از میراث فرهنگی و پایداری زیست‌محیطی طراحی شده است. در این چارچوب، روستاهایی از سراسر جهان انتخاب می‌شوند که با تکیه بر هویت بومی خود، به الگویی برای همزیستی انسان، فرهنگ و طبیعت تبدیل شده‌اند.

در همین حال، روستای زیبای گیسوم از میان حدود سه هزار روستای استان گیلان، به عنوان نامزد ثبت روستای برتر جهانی گردشگری انتخاب شده است. مسئولان استانی به‌ویژه در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری گیلان و فعالان محیط زیست، ابراز امیدواری کرده‌اند که این روستا به ثبت جهانی «روستای برتر گردشگری» دست یابد.