کشف قدیمی‌ترین شواهد شیوع طاعون در جهان/ گورهای باستانی کودکان یکی از مرگبارترین بیماری‌های بشر را بازنویسی کرد

به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، دانشمندان با بررسی گورهای باستانی کودکان در منطقه سیبری به قدیمی‌ترین شواهد شناخته‌شده از شیوع طاعون در تاریخ بشر دست یافته‌اند؛ کشفی که می‌تواند فهم علمی از زمان و شرایط ظهور یکی از مرگبارترین بیماری‌های تاریخ را دگرگون کند.

این پژوهش که نتایج آن در مجله علمی «نیچر» منتشر شده، بر بررسی مجموعه‌ای از گورهای باستانی در سواحل رودخانه آنگارا متمرکز است؛ مکانی که بقایای چندین نسل از جوامع شکارچی–گردآورنده در آن کشف شده است. در کنار بقایای انسانی، آثار باستانی متعددی از جمله سرپیکان‌هایی با قدمت تقریبی پنج‌هزار و پانصد سال نیز در این محوطه یافت شده که نشان‌دهنده قدمت و اهمیت تاریخی این محل است.

اما نقطه عطف این پژوهش در نتایج آزمایش‌های ژنتیکی بر روی دندان‌های اسکلت‌های کشف‌شده نمایان شد. تحلیل‌های ژنتیکی نشان داد که حدود ۴۰ درصد از بقایا حامل دی‌ان‌ای باکتری «یرسینیا پستیس» (عامل طاعون) هستند؛ یافته‌ای که نشان می‌دهد این بیماری در آن زمان به‌طور قابل توجهی در میان این جوامع در گردش بوده است.

یکی از تکان‌دهنده‌ترین شواهد این مطالعه به گوری مشترک مربوط می‌شود که بقایای چند کودک در آن دفن شده‌اند. روآرید مکلئود، پژوهشگر فوق‌دکتری دانشگاه آکسفورد و نویسنده اصلی این تحقیق، در توضیح این کشف می‌گوید: در این گور، بقایای سه دختر خردسال به‌صورت هم‌زمان دفن شده‌اند؛ شواهد ژنتیکی نشان می‌دهد هر سه نفر مقادیر بالایی از دی‌ان‌ای باکتری طاعون را در بدن خود داشته‌اند. این امر به احتمال زیاد بیانگر یک رخداد مرگبار و ناگهانی است که پیامدهای تراژیک آن به‌ویژه بر کودکان جامعه نمایان بوده است.

بر اساس نتایج این پژوهش، دست‌کم دو موج جداگانه از شیوع طاعون در این جامعه پیشاتاریخی رخ داده است. اهمیت این یافته در آن است که برای نخستین بار شواهدی از انتقال انسان به انسان و انتشار بیماری در میان اعضای یک جامعه شکارچی–گردآورنده به دست آمده است؛ جوامعی که تا پیش از این تصور می‌شد در برابر چنین همه‌گیری‌هایی کمتر آسیب‌پذیر بوده‌اند.

تا پیش از این، بسیاری از پژوهشگران منشأ بیماری‌های همه‌گیر عفونی، از جمله طاعون، را به «انقلاب نوسنگی» نسبت می‌دادند؛ دوره‌ای که با آغاز کشاورزی، افزایش تراکم جمعیت و اهلی‌سازی حیوانات همراه بود و شرایط را برای انتقال پاتوژن‌های خطرناک به انسان فراهم کرد.  

با این حال، شواهد تازه به‌دست‌آمده این فرضیه دیرینه را زیر سؤال می‌برد. نیکولاس راسکوان، پژوهشگر دی‌ان‌ای باستانی در انستیتو پاستور پاریس، در تایید اهمیت این یافته می‌گوید: این کشف سندی قطعی از شیوع طاعون در دوره‌ای بسیار پیش‌تر از شکل‌گیری جوامع کشاورزی ارائه می‌دهد و این دیدگاه را که سبک زندگی کشاورزی عامل اصلی پیدایش طاعون بوده است، به چالش می‌کشد.

انتهای پیام/