توصیههایی برای والدین کودکان دارای نیازهای ویژه در شرایط بحران
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وبدا، دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در قالب یک محتوای آموزشی، توصیههایی را برای والدین کودکان دارای معلولیت جسمی، شناختی، حسی و همچنین کودکان دارای اختلالات رشدی مانند اتیسم، بیشفعالی و کمبود توجه، ناتوانی ذهنی و اختلالات ارتباطی منتشر کرده است.
بر اساس این راهنما، کودکان دارای نیازهای ویژه در شرایط بحران و جنگ آسیبپذیری بیشتری دارند؛ زیرا تغییر ناگهانی محیط، صداهای شدید، قطع روال روزمره و اضطراب والدین میتواند موجب افزایش اضطراب، بروز رفتارهای چالشبرانگیز و مشکلات در تنظیم هیجانات در این کودکان شود.
در این توصیهها تأکید شده است: ایجاد احساس امنیت برای کودک از مهمترین اقدامات حمایتی به شمار میرود. حضور فیزیکی والدین، استفاده از لحن آرام و جملات اطمینانبخش مانند «من کنار تو هستم» یا «الان در جای امنی هستیم» میتواند تا حد زیادی به کاهش اضطراب کودک کمک کند.
حفظ ساختار و روال روزمره تا حد امکان از دیگر توصیههای مطرح شده در این راهنما است. بهویژه کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم به پیشبینیپذیری در برنامههای روزانه نیاز دارند و حفظ زمانهای مشخص برای غذا، خواب، بازی یا فعالیتهای آرامبخش میتواند به ایجاد احساس ثبات و آرامش در آنان کمک کند.
در این راهنما همچنین توصیه شده است: در صورت احتمال شنیدن صداهای ناگهانی مانند انفجار یا آژیر، والدین پیشاپیش کودک را برای شنیدن این صداها آماده کنند و در صورت نیاز از ابزارهایی مانند هدفون محافظ صدا یا گوشگیر استفاده شود.
استفاده از ابزارهای تنظیم هیجانی مانند اسباببازی مورد علاقه کودک، پتوی آشنا، وسایل حسی مانند توپهای فشاری یا اشیای بافتدار و همچنین گوش دادن به موسیقی آرام یا داستانهای آشنا نیز میتواند در آرامسازی کودکان دارای نیازهای ویژه مؤثر باشد.
دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در این راهنما همچنین به نشانههای بروز استرس در این کودکان اشاره شده و آمده است: نشانههایی مانند افزایش رفتارهای تکراری، تحریکپذیری یا پرخاشگری، اختلال در خواب، پسرفت در برخی مهارتها یا وابستگی شدید به والدین که در چنین شرایطی نیازمند توجه و حمایت عاطفی بیشتر است.
بر اساس این توصیهها، مراقبت از سلامت روان والدین نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کودکان به شدت تحت تأثیر وضعیت هیجانی والدین قرار میگیرند و آرامش نسبی والدین میتواند به افزایش احساس امنیت در کودک کمک کند.
در این راهنما همچنین توصیه شده است: خانوادهها برای مواقع اضطراری یک کیف آماده شامل داروهای ضروری کودک، وسایل کمکحرکتی یا ارتباطی، خوراکی مناسب، اسباببازی یا وسیله آرامبخش و مدارک پزشکی مهم در اختیار داشته باشند.
دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در پایان تأکید کرده است که در شرایط بحران، حضور یک بزرگسال حمایتگر، قابل پیشبینی و آرام مهمترین عامل محافظتکننده برای کودک محسوب میشود و حتی در شرایط ناامن نیز رابطه امن میان والد و کودک میتواند تا حد زیادی از آسیبهای روانی پیشگیری کند.